علت تبديل « ل » به « ر » همان وجود علامت واحد براى اين دو حرف در خط پهلوى است كه در برخى امكنه « ر » و در برخى ديگر « ل » رايج شده ولى معناى آن همان « كلبه » است . اما جزء دوم « كند » به ناچار از ريشهء « كند » و « كندن » به معناى حفر كردن است كه در ديه‌هاى ديگر هم داريم از جمله در واژهء خندق ( كندك ) و اشاره است به قناتى كه حفر كرده‌اند و كلبه‌هايى كه در سوابق ايام و آغاز بنياد آن در دور و كنار آن ساخته بودند و گاهى شنيده شد كه آن را كربكندى مىخوانند و در اين صورت « ى » آخر نسبت است توضيح ديگر كه به نظر مىرسد اين است كه در زبان سغدى « كنت » ( به فتح اول و آخر ) به معنى « شهر » است و همان است كه در شهرهاى سمرقند ، تاشكند ، خوقند و غيره و غيره در همين معانى در نواحى خراسان بزرگ وجود داشته است و ما مىدانيم كه در روزگار آبادانى بسيار اين نواحى يعنى در دوران هخامنشيان زبان سغدى عنوان زبان بين المللى داشته است و حتى خود هخامنشيان فرامين دولتى خود را به خط سغدى مىنوشتند . احتمال مىرود از نفوذ اين خط و اين زبان كربكند بهره‌اى برده باشد و اين « كند » از ريشه « كنت » آمده باشد يعنى شهر كلبه‌ها كه خوب با اصل و كيفيات ساختمان قريه در آن روزگاران قديم سازگار بوده است . كرتمان Kartem n كرتمان ( به فتح « كاف » تازى و سكون « را » ) نام ديهى بزرگ است در باختر اصفهان ، باز هم آن‌سوىتر در باختر كوه آتشگاه در دهستان ماربين كه در كنار شاهراه اصفهان به نجف‌آباد واقع شده و تمام ويژگيهاى دهستان ماربين را در خود جمع دارد . در سال 1355 ه . ش جمعيت آن را برحسب خانواده 295 خانوار آورده‌اند « 1 » يعنى چيزى در حدود 1500 نفر و البته اينك بيشتر است . « 2 » بسيار عجيب است كه برخى نام آن را « قرطمان » با « قاف » تركى و « طاء » عربى مىنويسند و ندانسته‌اند كه چنين اسمى درخور اين ديه بزرگ در بلوك ماربين زيبا نيست . به‌هرحال نخست بايد دانست كه اين واژه فارسى صحيح ، كهن و زيباست و به هيچ صورت عربى نيست و نوشتن آن به صورت « قرطمان » غلط آشكار است . چون اين

--> ( 1 ) - ن . ك فرهنگ جغرافياى اصفهان از انتشارات وزارت دفاع ، ص 185 . ( 2 ) - در سال 1375 جمعيت كرتمان به 3987 نفر رسيده است .